Spójność klubów parlamentarnych w Sejmie IV, V, VI i VII kadencji

Spójność grupy w zgromadzeniu decyzyjnym to inaczej zgodność stanowisk podmiotów wchodzących w skład tej grupy. Gdy zgromadzenie podejmuje decyzje w drodze głosowania, to spójność można badać poprzez obserwację zachowania tych podmiotów w poszczególnych głosowaniach. Wielkość tę można w tej sytuacji skwantyfikować za pomocą odpowiednich wskaźników. Opis ilościowy spójności pozwala na wykorzystanie metod statystycznych do:

  • porównania spójności różnych grup;
  • zbadania zmian spójności danej grupy w czasie;
  • zbadania zależności spójności danej grupy od stopnia natężenia konfliktu w obrębie zgromadzenia decyzyjnego;
  • zbadania czynników, od których zależy spójność grupy.

W przypadku ciał ustawodawczych, najczęściej rozważanymi grupami są ugrupowania parlamentarne, ale można też badać spójność grup posłów wybranych z określonego terytorium, albo (w systemie parlamentarnym) spójność koalicji popierającej gabinet, bądź też spójność opozycji parlamentarnej.

Badając spójność ugrupowania parlamentarnego posługujemy się wskaźnikiem Hixa (zmodyfikowanym wskaźnikiem Rice'a) oznaczanym literami CI (cohesion index - wskaźnik spójności). Wskaźnik ten można stosować w sytuacjach, w których każdy członek zgromadzenia decyzyjnego uczestniczący w głosowaniu musi podjąć jedną z trzech decyzji:

  • głosować przeciwko podjęciu decyzji (nay - N);
  • głosować za podjęciem decyzji (yea - Y);
  • wstrzymać się od głosu (abstain - A).

Obliczając CI posługujemy się wzorem:

CI := 1 - 3/2 * D

gdzie:

D := 1 - max(Y, N, A).

zaś:

  • Y - liczba członków grupy głosujących za podjęciem decyzji;
  • N - liczba członków grupy głosujących przeciwko podjęciu decyzji;
  • A - liczba członków grupy wstrzymujących się od głosu;
  • y = Y / (N + A + Y) – frakcja członków grupy głosujących za podjęciem decyzji;
  • n = N / (N + A + Y) – frakcja członków grupy głosujących przeciwko podjęciu decyzji;
  • a = A / (N + A + Y) – frakcja członków grupy wstrzymujących się od głosu;

Prowadzone badania mają na celu przede wszystkim stworzenie opisu zbiorowych zachowań frakcji w polskim Sejmie dla kadencji IV – VII (jedyne wcześniej przeprowadzone tego rodzaju badanie objęło tylko kadencje III – V). Zgromadzony materiał posłuży następnie do dalszej analizy, przede wszystkim uwzględniającej:

  • zmiany spójności w czasie i ich możliwe przyczyny;
  • zależność pomiędzy spójnością klubu siłą głosu klubu, liczoną wg indeksu Baznhafa;
  • zależność pomiędzy spójnością klubu a wielkością klubu i udziałem we władzy;
  • zależność pomiędzy spójnością klubu a polaryzacją konfliktu politycznego w Sejmie.

Osoby realizujące projekt:

Wojciech Słomczyński, Jacek Sokołowski, Dariusz Stolicki